Sonbahar Gelmeden Bilgisayarınızı Kışa Hazırlamak İçin Yapılacaklar
Isınma, toz ve elektrik dalgalanmaları sonbaharla birlikte masaüstü ve dizüstü bilgisayarları yoruyor. Donanım editörü, bu haftalarda yapılabilecek küçük hazırlıkları sıralıyor.
Mevsim geçişi bilgisayarları neden yorar
Sonbaharın ortasında evlerde ve ofislerde kalorifer ve soba dönemi başlıyor. Pencereler kapanıyor, hava sirkülasyonu azalıyor ve odaların tozu bilgisayar kasasına daha kolay doluyor. Yaz boyunca açık pencere yüzünden fark edilmeyen birikim, kapalı mekânda hızla hissedilir hale geliyor.
Aynı dönemde yağmur ve rüzgârın etkisiyle elektrik şebekesinde kısa kesintiler ve dalgalanmalar sıklaşabiliyor. Bilgisayarlar böyle anlarda ani kapanıyor, açık dosyalar bozulabiliyor. Ben bu yüzden her yıl bu zamanlarda okurlara aynı şeyi söylüyorum: sorun çıkmadan önce birkaç saatlik bakım, sonradan yaşanacak veri kaybından çok daha ucuza gelir.
Bu yazı bir tamir rehberi değil, mevsime göre hazırlanmış kısa bir kontrol listesi. Amaç, cihazınızı açıp bozmadan yapabileceğiniz işleri ayırmak ve uzman gerektirenleri de açıkça söylemek.
- Kasa içinde toz birikimi artar
- Kapalı pencere havayı durgunlaştırır
- Elektrik dalgalanmaları sıklaşabilir
Toz temizliğinde nereden başlanır
Önce cihazı kapatın, fişini çekin ve masaüstü bilgisayarlarda birkaç dakika bekleyin. Kasanın yan kapağını açtıktan sonra yumuşak bir fırça ve kısa darbeli basınçlı hava ile havalandırma kanallarını temizleyin. Fanın kanatlarını bir çubukla tutarak döndürmemeye dikkat edin, çünkü fazla hızlı dönen fan zarar görebilir.
Dizüstü bilgisayarlarda durum farklı. Alt kapağı sökmek garantiyi etkileyebilir ve kablo bağlantılarını koparmak kolaydır. Bu cihazlarda yalnızca dış havalandırma ızgaralarını fırçalamak ve klavye aralarını nazikçe temizlemek yeterli olur. İç temizlik gerekiyorsa yetkili bir servise bırakmak daha sağlıklı.
Temizlik sonrası cihazı açtığınızda fan sesinin azaldığını fark edebilirsiniz. Ses hâlâ yüksekse veya cihaz çabuk ısınıyorsa sorun toz değil, kuruyan termal macun olabilir. Bunu kendiniz değiştirmeyi denemeden önce bir teknisyene danışın.
- Önce fişi çekin
- Fırça ve kısa hava darbeleri kullanın
- Dizüstüde yalnızca dış ızgaralara dokunun
Yerleşim ve havalandırma düzeni
Kışın bilgisayarı kalorifer peteğinin hemen yanına koymak yaygın bir hatadır. Dışarıdan gelen soğuk, içeriden gelen sıcak hava arasında kalan cihaz hem ısınır hem de nem yoğuşması riskiyle karşılaşır. Kasayı duvardan en az birkaç parmak açık tutmak ve altına sert bir zemin koymak iyi bir başlangıçtır.
Halı üzerinde duran kasalar tozu çok daha fazla çeker. Mümkünse masanın üzerine ya da küçük bir sehpaya almak alt fanın temiz hava almasını kolaylaştırır. Dizüstü kullananlar için ise yumuşak yüzeylerden, yani yatak ve koltuktan kaçınmak, ızgaraları açık bırakmak anlamına gelir.
Küçük ofislerde birden fazla cihaz aynı prizden besleniyorsa kablo düzenine de bir göz atın. Üst üste yığılmış ve yan yana sıkışmış adaptörler ısınır; bu ısı komşu cihazlara da geçer.
- Peteğe yakın yerleştirmeyin
- Halıdan yükseğe alın
- Adaptörleri üst üste yığmayın
Elektrik ve koruma ekipmanı
Akım korumalı bir uzatma kablosu, fırtınalı günlerde en ucuz sigortadır. Etiketinde koruma bilgisi yazmayan, çok eski ve sararmış kablolar bu iş için uygun değil. Yenilemek istediğinizde güvenilir bir satıcıdan, üzerinde standart işareti bulunan bir ürün seçin.
Önemli işlerde çalışıyorsanız küçük bir kesintisiz güç kaynağı değerlendirebilirsiniz. Bu cihazlar uzun süre güç sağlamaz, yalnızca dosyalarınızı kaydedip bilgisayarı düzgün kapatmanıza yetecek birkaç dakika kazandırır. Kapasiteyi seçerken bağlayacağınız cihazların toplam gücünü hesaplamak gerekir.
Fırtına uyarısı olan günlerde uzun süre bilgisayar başında olmayacaksanız fişi tamamen çekmek en güvenli yoldur. Modemi ve yazıcıyı da unutmayın; şebeke kaynaklı hasar çoğunlukla ağ cihazlarından içeri girer.
- Akım korumalı uzatma kullanın
- Kesintisiz güç kaynağı kapasitesini hesaplayın
- Fırtınada fişleri çekin
Yedekleme ve depolama kontrolü
Mevsim hazırlığının donanım tarafı kadar önemli bir kısmı verinin kendisidir. Sabit diskler soğuk odalarda ve ani ısınmalarda daha çabuk yıpranır. Harici bir diskiniz veya bellek kartınız varsa içindeki dosyaları gözden geçirip bu hafta bir yedek alın.
Yedeği bilgisayarın yanında bırakmak, hırsızlık veya elektrik hasarı karşısında yeterli değildir. Önemli belgelerin bir kopyasını evin ya da ofisin farklı bir noktasında saklayın. Disk sağlığı için sistemin sunduğu basit durum araçlarına bakmak da ilk uyarıyı almanıza yardımcı olabilir.
Disk dolulukta da dikkatli olun. Kapasitenin neredeyse tamamı dolu bir disk hem yavaşlar hem de arıza anında kurtarma işini zorlaştırır. Kullanmadığınız büyük dosyaları arşivlemek bu yüzden iyi bir kış öncesi alışkanlığı.
- Bu hafta bir yedek alın
- Kopyayı başka bir yerde saklayın
- Diskin doluluğuna dikkat edin
Çevre birimleri ve küçük kontroller
Klavye, fare ve ekran gibi çevre birimleri çoğu zaman unutulur. Fare altındaki sensörü yumuşak bir bezle silmek, klavyeyi ters çevirip hafifçe silkelemek ve ekranı nemli değil, hafif ıslak bir mikrofiber bezle temizlemek yeterli.
Kablosuz cihazların pillerini bu dönemde kontrol edin. Soğuk havalarda pil ömrü kısalır ve bağlantı kopmaları artar. Yedek pil bulundurmak, önemli bir toplantı sırasında yaşanacak aksaklığı önler.
Son olarak yazıcının kartuşunu ve kâğıt yolunu gözden geçirin. Nemli havada kâğıt kıvrılır ve sıkışmalar artar. Kâğıdı kapalı bir kutuda saklamak basit bir önlemdir.
- Sensör ve klavyeyi temizleyin
- Yedek pil bulundurun
- Kâğıdı kapalı kutuda saklayın
Sonbahar, bilgisayarlara yaz ile kış arasında nefes aldıran bir fırsat. Bu yazıdaki işlerin çoğu bir öğleden sonrada bitiyor ve ek maliyet gerektirmiyor. Toz, yerleşim, elektrik ve yedek konularında bir kez düzen kurduğunuzda soğuk aylar çok daha rahat geçer. Şüpheli bir durumla karşılaşırsanız cihazı zorlamayın, bir teknisyene danışın.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Güvenlik bölümünü nasıl hazırlıyoruz, yazıları nasıl doğruluyoruz
Güvenlik editörü olarak rehber yazılarının nasıl seçildiğini, yayından önce hangi kontrollerden geçtiğini ve size nasıl ulaşabileceğimizi bu notta anlatıyorum.
Küçük ofiste sık duyulan 'iki adımlı doğrulama' terimi ne demek?
Ofis hesaplarında sık duyulan iki adımlı doğrulamanın ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve küçük bir ekipte hangi sırayla açılması gerektiğini kısaca anlatıyoruz.
Küçük işletmeler için yazılım seçimi: yerel bir geliştiriciyle soru-cevap
Sivas'ta küçük işletmelere uygulama ve otomasyon işleri yapan geliştirici Ahmet'e, hazır araç ile özel yazılım arasındaki farkı ve ilk adımı sorduk.
